Gemeenteraadsfracties Oosterzele dienen unaniem motie in tegen mogelijke komst van deponie voor asbest

17-06-2019 21:43
Vooraf aan de gemeenteraad van 23 mei 2019 werd door Balegro bvba toelichting gegeven over de plannen van de aanvulling/uitbreiding omgevingsvergunning deponie. Ter zitting bleek het te gaan over het concrete plan van Balegro bvba om een aanvraag in te dienen tot aanvulling van de bestaande omgevingsvergunning van 31 mei 2018 voor de berging van inerte afvalstoffen, deponie categorie 1, op een deel van het terrein, waardoor ook asbest zou worden toegelaten op de deponie.
Het te vergunnen projectgebied valt volledig binnen de locatie waar de bestaande activiteiten plaatsvinden. In het kader van deze aanvulling wordt een MilieuEffecten Rapport (MER) opgesteld.
Hoewel de aanvraag nog niet werd ingediend, lijkt het de gemeenteraad van Oosterzele niet wenselijk om een deponie categorie 1 op een locatie in de onmiddellijke nabijheid van bewoond gebied toe te staan.
Balegro heeft in haar toelichting op de gemeenteraad, en ook in haar toelichting aan de buurtbewoners op vrijdag 24 mei 2019, het theoretisch scenario toegelicht hoe in ideale omstandigheden er geen risico voor de buurtbewoners zou zijn.
Toch is het voor de gemeenteraad van Oosterzele duidelijk dat er verschillende risico’s kunnen opduiken:
-         hoe kan de controle op correcte berging worden gegarandeerd ?
-         hoe kan worden gewaarborgd dat álle zakken waarin het asbest wordt geborgen steeds veilig behandeld wordt? In het recente verleden zijn nog vaststellingen gedaan – zelfs op grondgebeid Oosterzele – waar inzameling van cementgebonden asbest niet correct verliep op het containerpark. De procedure werd toen bijgesteld, maar duidelijk is dat er zich nog steeds menselijke fouten kunnen voordoen. Ook nu zou de kwaliteitsborging aan de bron moeten gebeuren, om in eerste instantie een veilig transport te waarborgen en zal er geen specifieke controle meer zijn van de bigbags aan de deponie.
-         Balegro bvba geeft op haar website zelf aan dat asbest nooit veilig is maar dat in (cement-) gebonden toestand, geïsoleerd in bigbags en gebonden onder de grond de meest veilige omgeving is om asbest te stockeren. 100% garantie wordt niet geboden.
-         de effecten van transport van asbest houden mogelijks ook negatieve risico’s in voor de verschillende gemeenten en haar inwoners die het traject van de vrachtwagens doorkruist, niet in het minst voor de buurgemeenten van Oosterzele langs de N42. Wat met aanvoer en eventuele verkeersongevallen met een vrachtwagen die asbest aanlevert?
-         hoe kan men garanderen dat de cementgebonden asbest die men in Oosterzele wil stockeren, op een correcte manier in de bigbags werd geplaatst bij afbraak?
-         welke controle is er voorzien op het correct afsluiten van de bigbags?
-         hoe waarborgt men het correct laden van de vrachtwagens om een veilig transport te garanderen?
-         de kans dat de bigbags ooit nog opnieuw zullen worden opgegraven om op een andere manier te verwerken lijkt heel minimaal. Mocht dit toch ooit gebeuren is de kans op scheuren van de bigbags reëel.
-         …
De firma Balegro voorziet dat de deponie na 8,5 jaar de maximale capaciteit bereikt zou hebben. Het asbest blijft nadien echter wel in de grond zitten. De firma kadert de aanvraag in het  “actieplan asbestafbouw voor een asbestveilig Vlaanderen tegen 2040”, dat dateert van vorig jaar.
In dat actieplan van de Vlaamse overheid is een actie opgenomen over het onderzoeken en ondersteunen van een innovatieve verwerking van asbesthoudend afval tot nieuwe, asbestvrije grondstof binnen een circulaire economie en een verminderd ruimtebeslag. Die luidt als volgt:
In functie van een circulaire economie willen we binnen een duurzaam materiaal- én ruimtegebruik ook voor asbestafval inzetten op het realiseren van materiaalkringlopen. Tot op heden is de best beschikbare en enige verwerkingstechniek in Vlaanderen voor asbestafval het storten op categorie 1, 2 of 3 stortplaatsen. Bij uitvoering van het asbestafbouwbeleid komt over de totale periode 2019-2040 circa 2 miljoen ton aan asbesthoudende materialen vrij, vooral in de periode 2019 tot 2032.
Het aandeel asbestcement daken en gevels vertegenwoordigt hierin circa 90%. Dit betreft het
geraamde zuivere, droge gewichtsaandeel zoals het geplaatst werd. We stellen vast dat de hiervoor werkelijk benodigde bruto stortcapaciteit (tonnages zoals geregistreerd bij de stortplaatsen) tot een factor 2 hoger kan zijn door niet afscheidbare bijmenging en asbestgelijkende afvalstoffen. Zo doen onder meer het verhoogde vochtgehalte (atmosferische en/of voor fixatie bij ontmanteling)   en de aanwezigheid van organisch materiaal (mosvorming daken) of ander al dan niet asbest besmet bouwafval het bruto stortgewicht sterk toenemen.
Niet-hechtgebonden asbestafval moet bovendien eerst geïmmobiliseerd worden door 50% bijmenging met cement wat eveneens de benodigde stortcapaciteit verhoogt. De Vlaamse stortplaatsen ontvangen daarnaast ook een kleine fractie asbestafval (circa 5%) van buiten het Vlaamse gewest.
Tot slot stelt zich een groeiend probleem van asbestvrije vezelcement bouwmaterialen die geleidelijk aan vanaf de jaren ’90 geproduceerd werden en na afbraak of sloop meestal als asbestverdacht op de stortplaatsen belanden.
Op basis van de meest recente berekeningen is er nog een vergunde resterende stortcapaciteit voor 12,4 jaar op de categorie 1-stortplaatsen en 12,1 jaar op de categorie 2-stortplaatsen.
Verschillende Europese en niet-Europese landen investeren in onderzoek naar technieken, of passen reeds kleinschalige varianten toe, waarbij de vezelstructuur van asbest vernietigd wordt op basis van mechanische, thermische of chemische principes, of zelfs een combinatie van deze principes. Door de vezelstructuur te vernietigen, wordt het materiaal inert en bruikbaar als asbestvrije, secundaire grondstof. De OVAM liet een studie opmaken om de “state of the art” van beschikbare technieken te onderzoeken.
In de periode 2019-2022 wil de OVAM de socio-economische randvoorwaarden en kritische succesfactoren uitklaren om de haalbaarheid van een alternatieve asbestverwerking te evalueren en om private sectorinitiatieven en investeringen te stimuleren.
We bekijken hiervoor ook de opportuniteiten van een internationaal samenwerkingsverband bestaande uit overheden, kennisinstellingen en industriële partners.
Uit het voortraject blijken onder meer volgende technologische en niet-technologische aspecten cruciaal:
- validatie van de best beschikbare potentiële verwerkingstechniek op pilootschaal;
- afbakenen end-of-waste criteria voor asbestafval;
- noodzakelijk regelgevend kader (milieu en arbeidsveiligheid);
- standaard validatie, toezichts- en monitoringsprotocollen;
- organisatie tijdelijke opslag in afwachting van verwerking;
- energievraag en potentieel gebruik groene energie;
- noodzaak cofinanciering versus aansturend milieuheffingenbeleid.”
Het is voor de gemeenteraad van Oosterzele duidelijk dat op dit ogenblik het niet wenselijk is een deponie voor asbest wordt vergund op haar grondgebied. Een dergelijke vergunning kan nooit worden toegekend, alvorens zicht is op de alternatieve asbestverwerkingsinitiatieven, waar OVAM momenteel onderzoek naar voert, temeer er momenteel nog stortcapaciteit voor 12 jaar aanwezig is in Vlaanderen.
Het College van Burgemeester en Schepenen, evenals de drie gemeenteraadsfracties CD&V/N-VA, Open Vld plus en Groen namen reeds individueel het standpunt in om een vergunningsaanvraag negatief te adviseren. Voormelde actoren hebben ook hun steun en samenwerking aangeboden aan het buurtcomité Asbestprotest. Dit standpunt werd via de sociale media en de reguliere pers herhaaldelijk gecommuniceerd.
Open Vld plus communiceerde op 24 mei 2019, dus voorafgaand aan het infomoment voor de buurtbewoners, via de sociale media dat ze in dit dossier het nodige studiewerk zullen doen, met het oog op de veiligheid van de inwoners.
Eveneens voorafgaand aan de toelichting van Balegro bvba aan de buurtbewoners op 24 mei 2019 communiceerden de burgemeester en schepen voor communicatie reeds dat een eventuele aanvraag negatief geadviseerd zou worden, en dit omwille van de hoger beschreven risico’s. 
Op 4 juni 2019 publiceerde Groen een artikel op hun website inzake dit dossier en het burgerprotest dat hieromtrent reeds werd opgezet. Groen stelde duidelijk zich te zullen inzetten om te voorkomen dat er asbest gestort wordt in de gemeente, en willen hiervoor met iedereen samenwerken die deze visie deelt om dit doel te bereiken.
Ook in buurgemeente Zottegem, waarvan de site Balegro bvba zich op amper een paar honderden meters van de gemeentegrens bevindt, is bezorgdheid ontstaan omtrent deze vergunningsaanvraag. Dit wordt ook besproken op de gemeenteraadszitting van Zottegem op 17 juni 2019.
Dit dossier vergt een kordate aanpak. Het College van Burgemeester en Schepenen heeft hiertoe na de uiteenzetting van Balegro bvba, op hun eerstvolgende zitting op 28 mei 2019 beslist om een brief aan Balegro te richten met een duidelijk verzoek om de vergunningsaanvraag niet in te dienen.
In navolging van bovenstaande acties willen de 3 gemeenteraadsfracties Open Vld plus, CD&V/N-VA,  en Groen bovenstaande initiatieven extra kracht bijzetten en een duidelijk signaal geven naar de vergunningverlenende overheid, de bevolking, de buurgemeenten enerzijds en naar Balegro anderzijds. Niettegenstaande er nog geen vergunnigsaanvraag werd ingediend zijn de mogelijks negatieve effecten op de leefbaarheid en levenskwaliteit voor de inwoners van ons Oosterzele en haar buurgemeenten reëel. De verschillende gemeenteraadsfracties willen met deze motie wijzen op het belang dat de voltallige Oosterzeelse gemeenteraad haar verantwoordelijkheid opneemt en zich verenigt in dit dossier.
Om deze redenen;
Gelet op de vraag Open Vld plus, CD&V/N-VA en Groen om voor dit agendapunt een stemming te houden;
Gelet op de stemming waarvan de uitslag luidt als volgt
BESLIST : met xx voor:
Artikel 1. Dat de gemeenteraad van Oosterzele zich verenigt in dit dossier en aan de deputatie van de provincie Oost-Vlaanderen, wanneer deze deputatie daartoe verzoekt, een negatief advies uitspreekt tegen de komst van een deponie voor asbest op grondgebied Oosterzele.
Artikel 2. Deze motie ook over te maken aan alle buurgemeenten, de provincieraad en de Vlaamse Regering.
Artikel 3. Hierover een onderhoud te vragen tussen een delegatie van de gemeenteraad, waarin alle fracties vertegenwoordigd zijn – eventueel aangevuld met een delegatie van het buurtcomité-, en de Deputatie van de provincie Oost-Vlaanderen.
(gudc)